آشنایی کامل با جنگنده F-35 Lightning II -مقاله ی ویژه
F-35 زاده ی پروژه X-35 میباشد که در برنامه ای ، موسوم به (JSF ( Joint Strike Fighter تولید شد.هزینه های اصلی این برنامه توسط ایالات متحده ، بریتانیا و شرکای دیگر آمریکا تامین شده است و در این میان میتوان به بیشتر کشور های عضو ناتو و کشورهایی که رابطه ی نزدیکی با آمریکا دارند اشاره داشت.این برنامه توسط یک تیم صنایع هوافضا و به رهبری شرکت لاکهید مارتین به اجرا در آمد و سرانجام F-35 اولین پرواز خود را در دسامبر سال 2006 انجام داد.
آمریکا قصد خرید 2,443 فروند از این جنگنده را به ارزش 323 میلیارد دلار دارد که این موضوع ، طرح را به گران قیمت ترین برنامه ی دفاعی ایالات متحده و دنیا ، تبدیل کرده است.آمارهای مالی سال 2010 نیروی هوایی ایالات متحده نشان از آن داشت که مخارج فرعی این پروژه از 89 میلیون دلار به 200 میلیون دلار تا مرحله تولید F-35 ، افزایش یافته است.در نهایت هزینه ی تخمینی خرید 2,443 فروند F-35 به حدود 382 میلیارد دلار افزایش یافت و هر هواپیما به طور میانگین 156 میلیون دلار قیمت گذاری شد.افزایش هزینه های این طرح ، ایالات متحده را واداشت تا در تعداد تولیدی این جنگنده تردید داشته باشد.در ژانویه سال 2011 ، F-35B بخاطر بروز برخی مشکلات در تولید به مدت دو سال تحت بازنگری خواهد بود.در فوریه همین سال پنتاگون مبلغی به ارزش 207.6 میلیون دلار برای آماده کردن کردن هر جنگنده در FY2012 پیش بینی کرد که در صورت انجام تحقیقات ، تولید ، آزمایش و ارزیابی به 304.15 میلون دلار برای هر جنگنده تمام خواهد شد.
مدل تونل باد جنگنده F-35 در مرکز مهندسی طراحی ارنولد
توسعه و تولید
نیازها و انتخاب های برنامه JSF
برنامه JSF ، طرحی جهت جایگزینی با جنگنده های F-16 ، A-10 ، FA-18 (البته به جز انواع E/F “Super Hornet”) و جنگنده ی تاکتیکی AV-8B میباشد.برای پایین نگه داشتن هزینه های تولید ، توسعه و عملیاتی بودن هواپیماها ، یک طرح ارائه شد تا این جنگنده در سه نوع تولید شود:
• F-35A ، مخصوص نشست و برخاست از باندهای متعارف(CTOL)
• F-35B ،مخصوص نشست و برخاست در باندهای کوتاه(STOVL)
• F-35C ، مخصوص نشست و برخاست از ناوهای هواپیمابر(CV)
جورج استاندریج (George Standridge) از طرف شرکت لاکهید مارتین ، گفته است که جنگنده F-35 با وجود اینکه نیاز کمتری به پشتیبانی های لجستیک دارد و تقریبا با سایر جنگنده ها هم قیمت است در یک نبرد هوایی چهار برابر موثرتر از یک جنگنده ی معمولی است ، در عملیات های حمله ی زمینی هشت برابر موثرتر از یک جنگنده ی معمولی بوده و سه برابر بیشتر از جنگنده های شناسایی دفاع هوایی ، موثر است.به نظر میرسد هدف طرح F-35 ساختن یک جنگنده ی برتر تا سال 2040 و دومین جنگنده ی برتری هوایی پس از رپتور باشد.
قرار داد اصلی تولید F-35 در 16 نوامبر 1996 به امضا رسید ، ولی حهت اجرایی کردن و تولید و توسعه در سال 2001 در اختیار لاکهید مارتین قرار گرفت که با طرح X-35 ، پروژه ی X-32 بوئینگ را کنار زده بود. این درحالی بود که هر دو طرح تقریبا پیش نیازهایی یکسان داشتند ، ولی طرح X-35 پس بررسی های تکمیلی ، به دلیل وجود ریسک کمتر و توسعه سریعتر برگزیده شد.جنگنده جدید الورود ، F-35 نام گرفت که خارج از قانون استاندارد های DoD جهت نامگذاری بر روی جنگنده های آمریکایی بود.بر اساس این قانون این پروژه بایدF-24 نامگذاری میشد.
فاز طراحی
بر پایه ی تست هایی که در تونل باد انجام گرفت ، لاکهید مارتین با مقداری بزرگتر کردن طرح X-35 ، وارد پروژه ی F-35 شد.در این راستا تثبیت کننده افقی جنگنده جهت حفظ کنترل 2 اینچ جابجا شد و به سمت عقب هواپیما نزدیکتر شد.قسمت فوقانی بدنه یک اینچ در امتداد خط میانی جنگنده ، بالاتر آمد.تصمیمی نیز جهت بزرگتر کردن اندازه ی قسمت های حمل سلاح مدل F-35B گرفته شد تا وجه اشتراکی با دو نوع دیگر داشته باشد.سرانجام ساخت قسمت های مختلف بدنه ی F-35 در نوامبر 2003 آغاز شد.
مدل F-35B در سال 2004 در خطر از دست دادن کارایی های مورد نیاز بود ، زیرا اضافه وزن زیادی داشت که طبق گزارشات مربوطه ، 1000 کیلوگرم بوده است.لاکهید مارتین با اضافه کردن به نیروی رانش موتورهای آن و کوچک کردن اعضای ساختمان جنگنده ، شامل:کوچک کردن فضای قرارگیری سلاح ها و تثبیت کننده ی افقی هواپیما ، تغییر مسیر نیروی رانش از خروجی های رول پست به نازل اصلی و طراحی مجدد اتصال وینگ میت ، سیستم بخش الکتریکی و بخش عقب کاکپیت ، تلاش در برطرف کردن این مشکل داشت.بسیاری از این تغییرات مخصوص F-35B نبود و در هر سه مدل جهت بودن وجوه مشترک بیشتر انجام شد.در سپتامبر 2004 ، مشکل اضافه وزن جنگنده مرتفع شد و 1200 کیلوگرم از وزن آن کاسته شد.
در تاریخ 7 جولای سال 2006 نیروی هوایی ایالات متحده در مراسم یادبود افتخارات هواپیمای P-38 شرکت لاکهید مارتین ، رسما نام F-35 Lightning II را اعلام کرد و در 19 دسامبر سال 2008 اولین (F-35A(AF-1 بهینه سازی شده(بخصوص از نظر وزن) را اماده کرد.این جنگنده اولین F-35 بود که با تمام سرعت خط تولید F-35 ، تولید شد و مانند جنگنده هایی بود که در سال 2010 تحویل میشدند.
شرکتهای مختلف بسیاری ، اجزای مختلف F-35 را تولید میکنند.شرکت لاکهید مارتین که طرف قرار داد اصلی است مسئولیت اَسِمبِل نهایی ، تکمیل کلی سیستم ، سیستم های عملیاتی ، قسمت جلویی بدنه به همراه بالها و سیستم کنترل پرواز را برعهده دارد.شرکت نورثروپ گرومن وظیفه ی تهیه و ساخت رادار فعال ارایه فازی ، سیستم دید الکترو اپتیکی(DAS) ، سیستم های مخابراتی ، سیستم ناوبری ، سیستم شناسایی ، قسمت مرکزی بدنه ، قسمت قرارگیری سلاح ها و سیم نگهدارنده جنگنده بهنگام فرود را دارد.شرکت BAE Systems قسمت عقبی جنگنده و دُم ، دم های افقی و عمودی ، سیستم های جنگ الکترونیکی ، سیستمهای مربوط به سوخت و نرم افزار کنترل پرواز را تامین میکند.شرکنت Alenia هم وظیفه ی اسِمبِل نهایی جنگنده هایی که برای ایتالیا و کشورهای اروپایی تولید میشوند را دارد(البته به جز ترکیه و انگلیستان).این نکته نیز گفتنی است که امریکا اعلام کرده است کدهای نرم افزاری F-35 را در اختیار هیچ یک از شرکای خود قرار نخواهد داد.
در ژانویه سال 2009 شش فروند جنگنده ی F-35 تکمیل شدند که شامل AF-1 و AG-1 بودند و 17 فروند نیز در مرحله تولید به سر میبردند.13 فروند از این 17 فروند در مراحل تست های پیش از پرواز بودند که تمام آنها در سال 2009 تکمیل میشدند.4 فروند باقی نیز اولین هواپیماهای مدل تولید بودند که اولین انها در سال 2010 تحویل نیروی هوایی ایالات متحده ، و به پایگاه اگلین منتقل گشت.وزیر دفاع امریکا در سال 2009 سرعت تولید این جنگنده را بیشتر کرد تا هرچه سریعتر 2,443 فروند به نیروهای آمریکایی تحویل شوند.لاکهید در سال 2010 اعلام کرد به علت بروز برخی مشکلات تولید در نوع قرار گیری بالها ، تولید اولیه کمی کند خواهد بود.
افزایش هزینه طرح و تاخیر بیشتر
در 21 اوریل 2009 ، پایگاه خبری پنتاگون ، مدیا ریپورتس اعلام کرد که طی سالهای 2007 و 2008 چندین ترابایت از اطلاعات مربوط به F-35 اعم از اطلاعات طراحی و سیستمهای الکترونیکی توسط کامپیوترهای جاسوس دزیده شده اند و این امر باعث ساختن سامانه هایی جهت مقابله با F-35 خواهد شد.گرچه شرکت لاکهید مارتین به کل صحت این خبر را رد کرد و مدعی شد که هیچ اطلاعات مهمی دزیده نشده است!!!
در 9 نوامبر 2009 ، اشتون کارتر (Ashton Carter) معاون وزیر دفاع اعلام کرد که تیم محاسبات پنتاگون موسوم به تیم JET یا Joint Estimate Team راهی مناسب جهت تامین هزینه های تولید و پیشرفت طرح پیدا کرده است.وی اذعان داشت سعی میکند از به وقوع پیوستن آن بپرهیزد. در تاریخ 1 فوریه 2010 وزیر دفاع رابرت گیت ، مدیر برنامه JSF ، جنرال دیوید هینز را برکنار کرد و از پرداخت مبلغی به ارزش 614 میلیون دلار به لاکهید مارتین بخاطر تاخیر این شرکت ، خودداری نمود.
در تاریخ 11 مارس 2010 ، گزراشی از سخنگوی دفتر دولت به کمیته سنای نیروهای مسلح ارسال شد مبنی بر این که هر فروند F-35 قیمتی بالغ بر 112 میلون دلار خواهد داشت.پنتاگون به صورت رسمی اعلام کرد که هزینه های پروژه F-35 ، 50% بیشتر از آنچه پیش بینی میشده ، بوده است!!!
در نوامبر 2010 در طرحی مبنی بر کاهش هزینه پروژه ، گفته میشد که F-35B تولید نشود و بجای آن دو مدل F-35A و F-35C وارد چرخه تولید شوند.در این راستا مشاور فنی لاکهید مارتین اعلام کرد این موضوع تنها شایعه ای بوده و تصمیمی جهت عدم تولید F-35B و عدم جایگزین کردن آن با AV-8B گرفته نشده است.او همچنین متذکر شد که امکان وجود تاخیر و افزایش مبالغ به دلیل برخی ناسازگاری های فنی با هواپیما و نرم افزارهای آن میباشد ، اما عمده علت افزایش هزینه ها ، مربوط به تستهای پروازی است.
مرکز اطلاعات دفاعی نرم اقزاری برای این پروژه درنظر گرفته بود که منجر به دگرگونی در هواپیما میشد ، البته به همراه یک سال تاخیر و 3 میلیارد دلار هزینه ی بیشتر.در پایان سال 2010 تنها 15% از این نرم افزار باقی مانده بود تا نوشته شود ، ولی این قسمت شامل بخشهای مشکلی همچون ترکیب اطلاعات بود.این نکته نیز حائز اهمیت است که در سال 2011 مشخص شد تنها 50% از این برنامه کامل و در واقع 8 میلیون خط ، کد نوشته شده است و جهت تکمیل این برنامه حداقل به 6 سال وقت و 110 مهندس دیگر نیاز است.قابل ذکر است که مشکلات مالی و تاخیرهای به وجود آمده بسیار گسترده است و بحث پیرامون آنها خارج از حوصله مقاله میباشد.
طراحی
بنظر F-35 مدل کوچکتر شده و تک موتوره ی جنگنده ی F-22 Raptor میباشد و عنصرهایی مشابه آن را دارا میباشد.لوله های اگزوز این جنگنده توسط شرکت جنرال داینامیکس تهیه شده که پیش از این برای جنگنده عمود پرواز سوپر سونیک در سال 1972 طراحی شده بود.
شرکت لاکهید مارتین به علت خاص بودن طراحی F-35B STOVL با شرکت Yakovlev مذاکراتی داشت تا بتواند اطلاعات طراحی هواپیمای YAK-141 را بدست آورد تا از آن در طرح F-35B بهره ببرد.البته از سال 1960 طرح های آزمایشی زیادی در خود آمریکا بودند که موفقیتی بدست نیاوردند و از این میان میتوان به طرح ناموفق Rockwell XFV-12 اشاره کرد.در این راستا F-35B اولین جنگنده سوپرسونیک عملیاتی و پنهانکار موفق میباشد.
حداکثر سرعت این جنگنده 1.6 ماخ و حداکثر وزن برخاست صاعقه دو ، 27,000 کیلوگرم میباشد.F-35 مقدار قابل توجهی از جنگنده هایی که قرار است جایگزین آنها شود ، سنگینتر میباشد.وزن F-35 بدون تسلیحات بسیار نزدیک به جنگنده ی تک موتوره و تک سرنشینه F-105 Thunderchief ، سنگین ترین جنگنده ی تک موتوره جنگ ویتنام ، است.با این وجود موتور مدرن F-35 نیروی رانشی 60% بیشتر در هواپیمایی با وزن مشابه ایجاد میکند ، درنتیجه نیروی رانش بر وزن و لود شدن تجهیزات بالها ، بیشتر قابل مقایسه با F-16 مسلح میباشد.
برخی از بهسازی های صورت گرفته بر روی F-35:
• استقامت بالا ، سهولت تعمیر و نگهداری تکنولوژی استیلث ، استفاده از فیبر حصیر بجای استفاده از پلت فرم های معمول پنهانکاری که نگهداری دشوار و تعمیرات سختی طلب میکنند.
• ارتقا ایونیک و ترکیب سنسورها که باعث ترکیب اطلاعات سنسورهای مختلف شده به خلبان در هدایت هواپیما و یافتن مشخصات هدف و رله سریع اطلاعات با مرکز کنترل و فرماندهی کمک میکند
• سرعت بالای انتقال اطلاعات که شامل IEEE 1394b و شبکه فیبر میشود
• اضافه شدن سیستم های ALGS یا همان اجرای خودکار همه جانبه ی تدارکات ، ALIS یا همان سیستم خودکار اطلاعات تدارکات و CMMS یا همان مدیریت پایداری کامپیوتری سیستم که هدایت هواپیما را با استفاده از کمترین نیروی انسانی محیا میسازند
• اضافه شدن محرک های هیدروستاتیک که با قابلیت کنترل سیستم پرواز با سیم ، اجرا میشوند
لاکهید مارتین مدعی شده است که F-35 بسیار منعطف پذیرتر از رپتور است و به دلیل وجود سنسورهای پیشرفته و اطلاعات ترکیبی که از آنها استفاده میکند ، نسبت به F-22 برتری دارد.
بخش اعظم ساختمان F-35 ، از مواد ترکیبیِ ساخته شده از BMI و مواد پلاستیکی کامپوزیتی تهیه شده اند.با این وجود F-35 اولین هواپیمایی است که با وجود مواد نانو کامپوزیت و کربن پلاستیکِ نانوتیوب تقویت شده در ساختار اصلی ، به تولید انبوه رسیده است.
تسلیحات
پنهانکاری و نشانه ها
کاکپیت
حسگرها و سامانه های مخابراتی F-35 ، شامل سامانه های تعیین موقعیت ، فرماندهی و کنترل و شبکه مرکزی کنترل جنگ افزار میشود.مهمترین سامانه ی این جنگنده ، رادار AN/APG-81 AESA است که توسط سیستمهای الکترونیکی نورثروپ گرومن طراحی شده.F-35 به یک سیستم هدفگیری الکترو اپتیکی ، ساخته ی شرکت لاکهید مارتین مجهز میباشد که تقریبا زیر قسمت دماغه ی هواپیما قرار گرفته است.این پاد قابلیتهایی مانند پاد Lockheed Martin Sniper XR را دارد و طوری ساخته شده که باعث نمیشود F-35 به سادگی در رادار ها قابل رویت باشد.
شش عدد حسگر مادون قرمز در اطراف هواپیما نصب شده اند که قسمتی از سامانه AN/AAQ-37 DAS ، ساخت شرکت نورثروپ گرومن میباشند.این سامانه وظیفه ی هشدار شلیک موشک به سمت F-35 ، گزارش محل شلیک موشک ، شناسایی و ردیابی هواپیماهای اطراف F-35 را دارد.همچنین جایگزین سیستمهای قدیمی دید در شب نیز میباشد.سامانه DAS بگونه ای طراحی شده است که توانایی استفاده از تمامی امکانات آن بصورت همزمان ، در هر موقعیت و هر زمانی امکان پذیر میباشد. AN/ASQ-239(Barracuda) نیز سیستم جنگ الکترونیکی متعلق بهF-35 است که در شرکتBAE Systems طراحی و ساخته شده. بخشهای مخابراتی ، ناوبری و شناسایی جنگنده (CNI or Communications , Navigation and Identification ) این پرنده که توسط شرکت نورثروپ گرومن طراحی وساخته شده اند ، شامل یک دیتا لینک پیشرفته چندمنظوره(Multifunction Advanced Data Link or MADL )هستند.F-35 اولین جنگنده ای است که حسگرهای ترکیبی در آن بکار رفته است. این حسگرهای ترکیبی دو فرکانس رادیویی را ترکیب کرده و از سیستم ردیابی IR (فروسرخ) جهت ادامه کشف اهداف استفاده میکند و در هر شرایطی میتواند اطلاعات بدست آمده را بدون شناسایی شدن ، توسط MADL خود به اشتراک بگذارد.
F-35 طوری ساخته شده است که پیوند محسوسی بین حسگرهای آن وجود دارد و این حسگرها بخش بسیار مهمی در این هواپیما بشمار می آیند و این مسئله ، باعث میشود تا تصاویر منسجمی از حقایق اطراف هواپیما بدست آید.برای مثال AN/APG-81 تنها یک رادار چندحالته نیست و قسمتی از سیستم جنگ الکترونیک F-35 نیز بحساب می آید.تمامی اطلاعات حسگرهای موجود در این جنگنده توسط پردازشگر اصلی موجود ، پردازش میشوند تا تمامی عملیاتهای هواپیما را به خوبی پشتیبانی کنند.
بر خلاف F-22 ، تمامی نرم افزارهای F-35 به دلیل سرعت بیشتر تولید ، توسط برنامه ی C++ نوشته شده اند.سیستم عامل یکپارچه ی DO-178B در شرکت Green Hills Software که وابسته COTS میباشد ، تهیه شده است.نسخه نهایی این نرم افزار یا همان Block 3 آن ، برای F-35 تعبیه شده و شامل بیش از 8.6 میلیون خط ، کد میباشد.به گفته ی جنرال نورتون شوارتز (Norton Schwartz ) بزرگترین عامل تاخیر پروژه F-35 ، نرم افزار آن میباشد که برنامه تولید آن را تا سال 2016 به تاخیر انداخته است.
سیستم جنگ الکترونیک بکار رفته در F-35 بگونه ای است که ابتدا ، هواپیمای دشمن را شناسایی میکند و بعد از اسکن الکترواپتیکی و پس از انجام واکنش مناسب ، بدون شناسایی شدن توسط دشمن ، محل را ترک حواهد کرد.
نیروی هوایی ایالات متحده قصد دارد که رپتورهای خود را به سیستم حسگرهای ترکیبی F-35 اپگرید کند ، ولی تاکنون بودجه ای به آن تعلق نگرفته است.
نکته جالب توجه این است که سامانه های ایونیکی CATBird ، امکان شناسایی و جمینگ F-22 را دارد .
(در ادامه راجع به CATBird توضیح داده شده است)
صفحه نمایش کلاه خلبانHMDS) )
اساساF-35 نیازی به هدفگیری فیزیکی جهت شلیک موفق سلاح های خود ندارد.این امر به این دلیل است که حسگرهای بی نظیر F-35 میتوانند هواپیماهای دشمن را در هر جهت شناسایی کنند و اطلاعات مربوطه را در کلاه خلبان به نمایش در بیاورند(این اطلاعات هیچگونه مشکلی در دید خلبان نسبت به محیط ایجاد نمیکند) و اطلاعات لازم را به موشک مورد در نظر تا موقعی که هدف خود را بیابد و بسوی آن روانه شود ، بدهند.البته انواع جدید موشکها ، توانایی بهتری نسبت تعقیب اهداف ، هنگامی که بدون ملاحظه در جهت حرکت هدف ، بسوی آن شلیک میشوند دارند که به این امکان ، HighOff-Boresight گفته میشود.البته سرعت و مسیر پروازی نیز در برد مفید این موشک ها موثر است.هنگامی که سیستم HMDSاهداف انتخاب شده را به خلبان نمایش میدهد ، سنسورها از فرکانسهای ترکیبی رادیویی و فروسرخ جهت ادامه رهگیری اهداف نزدیک به هواپیما ، استفاده میکنند. سیستم نمایشگر موجود در کلاه خلبان ، بصورت خودکار اطلاعات و موقعیت نزدیکترین جنگنده ها را در اختیار خلبان میگذارد.
سیستم های موجود در F-35 امکان مشاهده ، تعیین موقعیت ، تصمیم گیری و انجام عمل مناسب را که موسوم بهOODA loop میباشند ، به سرعت فراهم میسازند ؛ پنهانکاری و حسگرهای پیشرفته در شناسایی جنگنده های دشمن خلبان را یاری میکنند(هنگامی که شناسایی آن دشوار باشد) ، سیستم خودکار تشخیص موقعیت دشمن نیز در موقعیت یابی آن کمک میکند ، سنسورهای ترکیبی نیز باعث تصمیم گیری سریع میشوند و در نهایت هواپیما واکنشی علیه جنگنده های دشمن انجام میدهد ، بدون اینکه آنها متوجه حضور F-35 در نزدیکی حود شوند.
نسل آینده جمرها
نیروی دریایی ایالات متحده قصد جایگزین کردن هواپیمای ویژه حملات الکترونیکیNorthrop Grumman EA-6B Prowler باF-35 که دارای پادهای پنهانکار جمر میباشد ، دارد.در تاریخ 30 سپتامبر 2008 نیروی دریایی ایالات متحده طرح کلی و پیش نیازهای نسل بعدی جمرها یا همان NGJ را ارائه داد که بر پایه طراحی مدولار و باز بودند.نیروی دریایی 4 کمپانی برای ساخت این جمرها انتخاب نمود.
NGJ قابلیت حمله ی سایبری را نیز دارد و از رادار AESA جهت وارد کردن جریان داده ها از راه دور استفاده مینماید.طراحی نسل بعدی جمرها توسط دو شرکت ITT-Boeng انجام شد که شامل 6 عدد ارایهAESA است و اطراف هواپیما را بطور کامل پوشش میدهند.این تیم قراردادی 42 میلیون دلاری جهت گسترش طرح خود بر پایه ی تجربیات ITT در پهنای باند الکترونیکی انتن های ارایه ای هدایت پذیر منعقد نمود.البته در همان زمان قراردادهایی نیز در این زمینه با شرکت های Raytheon و Northrop Grumman و BAE Systems بسته شد.
اولین اف-35 از 15 عددی که به عنوان نمونه تولید شدند
تاریخچه عملیاتی
اولین فروند از F-35A در شهر فورت ورث (Fort Worth) ایالت تکزاس در 19 فوریه 2006 رونمایی شد.این هواپیما تست های گسترده زمینی را در پایگاه مشترک هواییِ نیروی دریایی فورت ورث در اواخر سال 2006 انجام داد.در سپتامبر 2006 برای اولین بار پس سوز موتور توربوفن F-135 درحالی که بر روی یک هواپیما نصب شده بود ، بطور کامل مورد آزمایش قرار گرفت ؛ همینطور F-35 برای اولین بار بر پایه توان خود راه اندازی شد.در 15 سپتامبر 2006 ، F-35A اولین پرواز خود را بخوبی انجام داد.پس از آن یک فروند هواپیمای مسافری بویینگ 300-737 ملقب به CATBird به عنوان بستر تست ایونیک F-35 استفاده شد.به اینگونه که سامانه های ایونیک F-35 هرکدام در قفسه هایی در این هواپیما قرار گرفتند و کاکپیت آن کاملا در این هواپیما شبیه سازی شد و اولین پرواز خود را در سال 2007 با موفقیت انجام داد.این بویینگ به CATBirdملقب گردید.
در 31 ژانویه 2008 در فورت ورث تکزاس ،سرهنگ دوم جیمز فلیپر کرامبرگ (James Flipper Kromberg) از نیروی هوایی ایالات متحده اولین خلبانی بود که F-35 را مورد ارزیابی قرار داد و سلسله ای از مانورها را در بیست و ششمین پرواز آن ، انجام داد.F-35 AA-1 در سی و چهارمین پرواز خود برای اولین بار و بصورت آژمایشی در تاریخ 28 مارس 2008 ، سوختگیری هوایی انجام داد.باقی مراحل تست در تاریخ 13 نوامبر 2008 انجام شدند ، هنگامیکه AA-1 برای اولین بار با سرعت سوپر سونیک پرواز کرد و به سرعت 1.05 ماخ در ارتفاع 30000 پا دست یافت.در طول مدت 8 دقیقه ای این پرواز ، چهار بار سرعت صوت شکسته شد.
اولین F-35B (ملقب به BF-1) اولین پرواز خود را در تاریخ 11 ژوئن 2008 انجام داد.پروازی که بصورت متعارف و به خلبانی گراهام تاملینسون(Graham Tomlinson) ، خلبان شرکت BAE Systems انجام شد.BF-1 اولین F-35 بهینه سازی شده از نظر وزن ، با ویژگی های خاص طراحی خود بود ، که بزودی بر روی دیگر F-35 ها نیز صورت خواهد گرفت.
تست سیستم های پیش رانش STOVL هنگام پرواز ، در 7 ژانویه ی 2010 اغاز شد.سیستم STOVL به مدت 14 دقیقه در طول 48 دقیقه پرواز تست هنگامیکه هواپیما سرعت خود را از 390 Km/h به 330Km/h کاهش داد مورد استفاده قرار گرفت.F-35B اولین بار در تاریخ 17 مارس 2010 بصورت کاملا هاور(ایست کامل در هوا) به هنگام فرود ، پرواز نمود.در پرواز آزمایشی به تاریخ 10 ژوئن 2010 ، F-35B به عنوان دومین هواپیمای STOVL که با سرعت سوپرسونیک پرواز کرد نام خود را ثبت نمود ، کاری که جد آن ملقب به X-35B در سال 2001 انجام داد.
نزدیک به 30% این پروازهای تستی به نگهداری و مراقبت بیشتر از حد معمول جهت آماده شدن دوباره برای پرواز نیاز داشتند.در ماه مارس سال 2010 ، بنابر امار ارائه شده ، در برنامه ی F-35 بیش از میلیون ها نفر ساعت بیشتر از مقدار پیش بینی شده ،کار انجام شده بود .ارتش ایالات متحده پیش بینی میکند که هزینه کل ناوگان F-35 های آمریکایی در طول 65 سال ، 442 میلیارد دلار بیش از مبلغی که قبلا پیش بینی شده بود ، باشد.
تاخیر برنامه ی F-35موجب کسری 100 جت در تیم های ارتش و نیروی دریایی شد.ارتش ایالات متحده سعی دارد تا با اجرای مدیریت دقیقتر و تمدید زمان پایان خدمت F/A-18 های نیروی دریایی ، این کسری را جبران نماید.
اولین پرواز F-35C که از نوع حامل این هواپیما میباشد در تاریخ 7 ژوئن 2010 انجام شد.این پرواز 57 دقیقه ای به خلبانی جف اسلیم نولس(Jeff Slim Knowles) که ماموریت تست F-117 را نیز پیش از این در کارنامه خود داشت ، انجام شد.بطور کلی 11 فروند F-35 به نیروی هوایی آمریکا در سال مالی 2011 تحویل شده است.
در تاریخ 9 مارس 2011 تمامی F-35 ها به علت خرابی دو ژتراتور و نشت روغن در حین پرواز زمینگیر شدند.از سال 2007 ، این اولین پروازی بود که بطور جدی دچار مشکل شد.هفت فروند از 10 فروند هواپیمای آزمایشی ، چهار روز بعد آماده پرواز شدند.این هواپیماها از مدل های قدیمی ژنراتورها استفاده میکردند که باعث بروز مشکل هنگام پرواز نمیشدند.
در 3 اوت 2011 ، کل ناوگان F-35 زمینگیر شدند.این اقدام محتاطانه باعث شد تا دفتر مشترک پروژه ، به بررسی نقص های سیستم الکتریکی یک فروند F-35A AF-4 طی تست های زمینی بپردازد.
تولیدات و شرکای بین المللی پروژه
هنگامی که ایالات متحده اولین مشتری و پشتیبان مالی پروژه بود ، بریتانیا ، ایتالیا ، هلند ، کانادا ، ترکیه ، استرالیا ، نروژ و دانمارک پذیرفتند تا 4.375 میلیارد دلار جهت گسترش این طرح پرداخت نمایند.کل فرآیند تولید و توسعه F-35 مبلغی حدود 40 میلیارد دلار را در بر میگرفت که بخش اعظم آن ، توسط ایالات متحده پرداخت شده است. 9 عضو اصلی سهیم در پروژه برنامه ای جهت تولید بیش از 3100 فروند تا سال 2035 دارند که بیش از 2400 فروند از آن متعلق به آمریکا میباشد.
شرکای خارجی در سه گروه تقسیم بندی میشوند.این گروه ها بر اساس مقدار پشتیبانی مالی هر یک از این کشورها به پروژه ، مقدار تکنولوژی منتقل شده از کشور مبدا و قراردادهای فرعی برای مشارکت با شرکتهای ملی و توانایی کشورها در تولید جنگنده ها در داخل خاک خودشان ، از یکدیگر متمایز میشوند.
انگلستان به عنوان گروه اول شناخته میشود.این کشور 2.5 میلیارد دلار برای این برنامه اختصاص داده بود که چیزی حدود 10% هزینه کل پیش بینی شده بود.در گروه دوم نیز ایتالیا با 1 میلیارد دلار بودجه و هلند 800 میلیون دلار بودجه قرار میگیرند.شرکای گروه سوم شامل ترکیه با 195 میلیون دلار ، کانادا 160 میلیون دلار ، استرالیا 144 میلیون دلار ، نروژ 122 میلیون دلار و دانمارک 110 میلیون دلار میشوند.اسرائیل و سنگاپور نیز به عنوان شرکای امنیتی بحساب می آیند.
معرفی انواع گوناگون F-35
F-35 در سه مدل اصلی تولید میشود که هریک مخصوص انجام عملیاتی خاص میباشد.نوع چهارم این هواپیما که با نام F-35I شناخته میشود ، برای اسرائیل است.
F-35A
این نمونه از نوع نشست و برخاست متعارف (CTOL) میباشد که برای نیروی هوایی ایالات متحده و دیگر ارتشهای دنیا طراحی شده است.این جنگنده سبکترین و کوچکترین مدل F-35 میباشد و تنها مدلی است به یک مسلسل درونی 25 م.م GAU-22/A که پیش از این نیز در جنگنده ی AV-8B Hariier II نیز استفاده شده بود ، مجهیز میباشد.این توپ بگونه ای طراجی شده که در مقایسه با توپ 20 م.م M61 Vulcan که بر روی دیگر جنگنده های نیروی هوایی ایالات متحده نصب شده است ، در مقابل اهداف زمینی موفقتر عمل میکند.
از F-35A انتظار میرود نسبت به F-16 مانورپذیرتر ، چابکتر و توانایی تحمل فشار G بالاتر ، ویژگی پنهانکاری مناسب ، حمل محموله بیشتر ، برد مفید با مخازن سوخت داخلی ، ایونیک ، اثربخشی عملیاتی ، توانایی پشتیبانی و پایداری بیشتری داشته باشد.از آن انتظار میرود تا عملکردش در شتابگیری همچون یک فروند F-16 با تانک های سوخت خارجی باشد.همچنین یک لیزر داخلی و حسگرهای فروسرخ مانند غلاف Sniper XR متعلق به F-16 برای آن در نظر گرفته شده است.
این نوع از F-35 قرار است با F-16 Fighting Falcon جایگزین شود ، همینطور قرار است با A-10 نیز جایگزین شود که از سال 2028 این جایگزینی آغاز میشود.
F-35B
این نمونه مختص پرواز از باندهای کوتاه و فرود بصورت عمودی میباشد.اندازه ی این مدل و مدل A برابر است ، ولی مدل Bحدود یک سوم از دیگر مدلها سوخت کمتری دارد که برای ساخت مکانی برای سیستم پرواز عمودی فدا شده است.برخاستن و نشستن با استفاده از سیستم پرواز عمودی دارای ریسک بالایی میباشد ، و در اخر ، این سیستم یک فاکتور حساس در طراحی آن بوده است.این مدل همچون جنگنده AV-8B Harrier II ، تسلیحات خود را در یک غلاف زیر شکم خود حمل میکند.این نکته نیز حائز اهمیت است که F-35A توانایی تحمل فشار 9G را دارد ، ولی F-35B توانایی تحمل 7G را دارا میباشد.این مدل در تاریخ 18 دسامبر 2007 در پایگاه لاکهید مارتین در فورت ورث رونمایی شد و اولین پرواز آزمایشی خود را در تاریخ 11 ژوئن 2008 انجام داد.
برخلاف مدلهای دیگر ، F-35B بدلیل سیستم نشست و برخاست عمودی ، فاقد قلابهای فرود میباشد.خلبان با فشردن دکمه STOVL/HOOK در کاکپیت ، بجای استفاده از قلابهای فرود ، نیروی رانش جت را مستقیما به نازلهای نشست و برخاست عمودی ارسال میکند و با این عمل ، F-35B عملا نیازی به قلابهای فرود نخواهد داشت.
تفنگداران دریایی ایالات متحده برنامه ای جهت خرید 340 فروند F-35B جهت جایگزین کردن با F/A-18 هورنت(مدلهای A,B,C,D) و AV-8B Harrier II را دارد.
نیروی دریایی و هوایی انگلستان برنامه ای جهت جایگزین کردن F-35B با Harrier GR9 خود دارند.یکی از نیاز های نیروی دریایی انگلستان این بود که F-35 قابلیت پرواز از کشتی و توانایی فرود عمودی را داشته باشد.البته در اکتبر 2010 دیوید کامرون اعلام کرد که انگلستان سفارش خود را به مدل C این جنگنده تغییر داده است.
ارتش ایتالیا در حال آماده سازی پایگاه هوایی گراتگلی(Grottaglie) برای نگهداری از F-35B است.ارتش این کشور باید 22 فروند از این جنگنده را در طول سالهای 2014 تا 2021 ، بهمراه ابزار سازگار کردن ناوهواپیمابر کاور (Cavour) با این جنگنده تا سال 2016 دریافت کند.
در سال 2011 ، تفنگداران دریای ایالات متحده با نیروی دریایی این کشور توافقنامه ای بر مبنای اینکه 340 فروند F-35B بهمراه 80 فروند F-35C از 260 فروند F-35C متعلق به نیرویی دریایی ، به تفنگداران دریایی این کشور تعلق خواهد گرفت ، امضا کردند.پنج اسکادران از F-35C تفنگداران دریایی در ناوهای هواپیما بر مورد استفاده قرار خواهند گرفت و مدلهای B متعلق به تفنگداران ، در کشتی های آبی-خاکی و سواحل مورد استفاده قرار میگیرند.
در 6 ژانویه 2011 ، رابرت گیتس اعلام کرد که بودجه 2012 وقفه ای دوساله در تولید F-35B ایجاد میکند ، در این مدت امکان دارد تغییراتی در هر فروند ایجاد شود و درنهایت اگر طرح به صرفه و موفق نباشد ، تولید این مدل به کلی کنسل شود.
در تاریخ 3 اکتبر 2011 این مدل اولین پرواز عمودی خود از عرشه یک کشتی ، انجام داد.آن کشتی ، کشتی آبی-خاکی USS Wasp بود.
F-35C(نوع Carrier یا حامل)
این نمونه از F-35 دارای بالهای بزرگتری است که نوک این بالها به صورت تا شونده طراجی شده اند.همچنین دارای کنترل سطح دم میباشد که هدایت پذیری هواپیما در سرعت های کم را افزایش میدهد.این نمونه دارای ارابه های فرود قویتر جهت فرود با فشار ایجاد شده توسط محموله ، دو چرخ در ارابه فرود جلویی و یک قلاب دم قدرتمند میباشد.بالهای بزرگ F-35C این امکان را به آن میدهد تا با سرعت کمتری فرود آید ، درحالی که برد و مقدار محموله ی قابل حمل را افزایش میدهد.
نیروی دریایی ایالات متحده از F-35C استفاده خواهد نمود.این نیرو قصد خرید 480 فروند از این جنگنده و جایگزینی آن با F/A-18 Hornet مدلهای A,B,C,D را دارد.در 27 ژوئن 2007 ، نوع حامل F-35 ، بازرسی های انتقادی طراحی سیستم هوایی خود را پشت سر گذاشت و این بدان معنا است که دو فروند F-35C آزمایشی به مرحله تولید وارد شدند.انتظار میرود نوع C این جنگنده فوق العاده ، تا سال 2014 وارد خدمت شود.اولین F-35C در 29 جولای 2009 رونمایی شد.در 6 نوامبر 2010 ، اولین F-35C تحویل پایگاه هوایی دریایی پاتاکسنت ریور (Patuxent River) شد.
در اکتبر سال 2010 انگلستان تصمیم گرفت تا سفارش خود را از F-35B به F-35C تغییر دهد که هم توانایی عملیات از زمین و هم از دریا را دارا میباشد.تا کنون مجموع تعداد نوع حامل F-35 که قرار است تولید شود ، اعلام نشده است.ناو هواپیمابر جدید انگلستان که از کلاس ملکه الیزابت میباشد ، به اندازه کافی بزرگ است تا قابلیت انجام نشست و برخاست هواپیماهای که STOVL نیستند ، داشته باشد.این ناو 12 فروند F-35C حمل خواهد کرد که قابل ارتقا به 36 فروند نیز میباشد.
در سال جاری(2011) ، F-35C به مدت 6 روز به علت خطای نرم افزاری در تا شدن بالها هنگام پرواز ، زمینگیر شد.
در 27 جولای 2011 ، F-35C با کد CF-3 برای اولین بار ، پروازی توسط قلاب پرتاب کننده با استفاده از نیروی بخار* در پایگاه هوایی دریایی مهندسی لیک هرست(Lake hurst) انجام داد.قلاب پرتاب کننده آزمایشی TC-13 Mod 2 ، نمایانگر تکنولوژی بکار رفته در این ناوگان میباشد.
*از این سیستم به علت کوتاه بودن باند پرواز ناوهای هواپیمابر ، به عنوان شتاب دهنده به هواپیما استفاده میشود تا در مسافتی کوتاه ، به شتاب لازم جهت برخاست برسد.
F-35I ،مخصوص اسرائیل
این مدل در واقع همان F-35A با تغییرات ویژه اسرائیل میباشد.یکی از مقامات بلند پایه نیروی هوایی اسرائیل اظهار کرد که هواپیمای ملقب به F-35I ، جنگنده ای میباشد که قرار است تجهیزات اسرائیلی بر روی آن نصب گردند.ایالات متحده آمریکا نیز اعلام کرد که این اجازه را نمیدهد تا اسرائیل تجهیزات الکترونیکی داخل هواپیما را عوض کند ، درحالیکه برخی تجهیزات این هواپیما به گونه ای هستند که پس از نصب سخت افزاری ، توسط کامپیوتر اصلی شناخته میشوند و مشکلی در استفاده از آنها وجود ندارد و اسرائیل میتواند تجهیزات مورد نظر خود را با تجهیزات فابریک F-35 تعویض نماید.اسرائیل با توجه به این مطلب ، توانایی استفاده از غلاف خارجی جمینگ مورد نظر خود ، موشک های هوا به هوا و بمبهای هدایت پذیرتولید خود را در محافظ داخلی F-35 دارد.در ماه جولای سال 2011 ، گزارشی مبنی بر موافقت ایالات متحده با تغییرات درخواستی اسرائیل که نصب سیستم جنگ الکترونیک و موشک های خودشان بود ، منتشر شد.
CF-35
F-35 های کانادایی نوعی متفاوت از F-35A ایالات متحده میباشند.این جنگنده ها به چترهای ترمز و یک نمونه لوله سوختگیری F-35B/C مجهز میباشد.البته نروژ هم به علت شرایط اب و هوایی خاص و یخ زدگی سطح باند پرواز فرودگاه های خود ، از چتر ترمز استفاده خواهد کرد
مشخصات عمومی
خدمه:یک نفر
طول:15.6 متر
طول بالها:10.7 متر
عرض:4.3 متر
مساحت بال:42.7 متر مربع
وزن خالی:13,300 کیلوگرم
وزن با تسلیحات:22,470 کیلوگرم
حداکثر وزن برخاست:31,800 کیلوگرم
پیشران:یک عدد موتور توربوفن Pratt & Whitney F-135 بهمراه پس سوز
نیروی رانش:2,8000 پوند
نیروی رانش با پس سوز:43,000 پوند
ظرفیت حمل سوخت مخازن داخلی:8,382 کیلوگرم
مشخصات فنی
حداکثر سرعت:1.6 ماخ(1,930 کیلومتر بر ساعت)
برد:2,200 (فقط مخازن داخلی سوخت)
شعاع عملیاتی:1,090 کیلومتر (فقط محازن داخلی سوخت)
حداکثر ارتفاع پروازی:60,000 فوت(18,288 متر)
نرخ صعود:محرمانه
ظرفیت حمل بال:446 کیلوگرم بر متر مربع
رانش بر وزن:با مخازن پر سوخت 0.87-با مخازن نیمه پر سوخت 1.07
تحمل فشار g تا 9g
تسلیحات
· یک عدد توپ چهار لول 25 م.م نصب شده در داخل بدنه با نرخ 180 تیر
محل های نصب سلاح: 6 پایلون خارجی با قابلیت حمل 15,000 پوند سلاح و دومحفظه داخلی حمل تسلیحات که قابلیت استفاده از سلاح های زیر را دارند.
موشکهای هوا به هوا
· AIM-120 AMRAAM
· AIM-132 ASRAAM
· AIM-9X Sidewinder
· IRIS-T
· MBDA Meteor
· JDRADM
موشک های هوا به سطح
· AGM-154 JSOW
· AGM-158 JASSM
· Brimstone missile
· Joint Air-to-Ground Missile
· SOM
موشک ضد کشتی
· JSM
بمبهای
· Mark 84, Mark 83 and Mark 82 GP bombs
· Mk.20 Rockeye II cluster bomb
· Wind Corrected Munitions Dispenser capable
· Paveway-series laser-guided bombs
· Small Diameter Bomb (SDB)
· JDAM-series
· B61 بمب اتمی
تجهیزات الکترونیکی
· Northrop Grumman Electronic Systems AN/APG-81 AESA radar
· Northrop Grumman Electronic Systems AN/AAQ-37 Distributed Aperture System (DAS) missile warning system
· BAE Systems AN/ASQ-239 (Barracuda) electronic warfare system
· Harris Corporation Multifunction Advanced Data Link (MADL) communication system
تولیدات مشابه
· X-35
· F-22Raptor
محصولات قابل قیاس
هدف این وبلاگ تنها اشنا سازی علاقه مندان به این موضوع می باشد و نشان دادن قدرت تسلیحاتی جمهوری اسلامی به همگان وپیشرفت مقتدر ان بعد از انقلاب پر شکوه اسلامی است